متعا قبا محترم نورالحق علومی رئیس حزب متحد ملی افغانستان با اظهار سپاس از غم شریکی اشتراک کنندگان اجلاس نسبت وفات برادر بزرگ شان طی صحبت مبسوطی بر مسایل اساسی افغانستان ومنطقه روشنی انداختند که فشرده ان به نشر میرسد:

"رقفای عزیز، مسرت دارم که امروز باز هم زمینه مساعد گردید تا با شما عزیزان روی مسایل  مبرم سیاسی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی کشور و مسایل مربوط به سیاست جاری حزب متحد ملی افغانستان صحبت مینمائیم .

در جریان سال جاری بخصوص در آستانه انتخابات ما شاهد وخامت روز افزون اوضاع امنیتی کشور بوده ایم. افزایش حملات انتحاری وتروریستی ، گسترش نفوذ گروه های مسلح مخا لف به منا طق نسبتا امن، افزایش حملات با لای تا سیسات دولتی  وراه های مواصلاتی وافزون بر ان فساد فراگیر در اداره دولت امنیت وثبات کشور را به چالش جدی مواجه ساخته است. امید مردم به آوردن  اصلاحات وتغیر  در نتیجه تقلبات گسترده وسازمان یافته در انتخابات  به یاس مبدل شد. کشور وارد یک بحران سیاسی وبحران مشروعیت نظام گردید. قا بل یاد اوری میدانم که چنین انکشا ف اوضاع با توجه به شرایط امنیتی کشور وبازی های بزرک در اطراف انتخابا ت  تا حدودی قابل پیشبینی بود حزب متحد ملی افغانستان مد تها قبل ا ز انتخابات هشدار داده بود که در وضعیت موجود برگزاری انتخابات آزاد، همگانی( سراسری) وشفا ف غیر عملی میباشد و بنا برین با ارایه طرح های مشخص, گفتمان وبحث دامنه دار ی را با نهاد های ملی وبین المللی وشخصیت های مطرح کشور بمنظور حصول اجماع ملی وسیاسی در باره یک میکا نیزم موقت اداره کشور ازطریق لویه جرگه براه انداخت. در نظر بود تا میکانیزم موقت در همکاری نزدیک با جامعه بین المللی وضع امنیتی را بهبود بخشیده ، اعتماد مردم را احیا وزمینه راه اندازی یک انتخابات شفاف وسرا سری را در کوتاه ترین زمان ممکن مساعد سازد. باتاسف که هم دولت وهم جامعه جهانی نگرانی های ما و مردم افغانستان را نادیده گرفته، ظاهرا انتخا بات را ساز ماندهی و انجام دادند که نتیجه ان عدم کسب مشروعیت لازم  -اشتراک کمتر از سی فیصد واجدین شرایط ( در جنوب کشور در حدود پنج فیصد) ,نزدیک به یک ونیم ملیون رای تقلب ، بدنام ساختن دمو کراسی  وبحران اجتماعی میباشد".

محترم علومی  در را بطه با رفع بحران ناشی از تقلبات در دور اول انتخابات تصریح کردند که:

" اولتر از همه  ما برای بر قراری عدالت , انصا ف و احیای باور مردم به قا نون وقانونیت و دموکراسی میخواهیم تا تقلبا ت از مجاری قانونی وبیطرفانه پیگیری ونتیجه ان به اطلاع مردم رسانیده شود در غیر آن اعلان پیروزی هر یک از کاندیدان  بحران را عمیقتر میسازد .

ثا نیا ودر صورت که انتخا بات به دور دوم کشانیده شود، باید دید که چه ضمانت های در نظر گرفته شده است تا ا نتخابات دور دوم آزاد تر، سراسری ,شفا ف ، بیطرفانه و با مشروعیت بیشتراز دور اول بر گذار شود. من به این باور هستم که در شرایط کنونی نمیتوان انتخابات با این اوصاف را تضمین کرد. بنا برین  با انتخابات نا قص ومحدود نمیتوان مشکل مشروعیت نظام را حل نمود. بر بنیاد همین نگرانی هاست که هم در بین سیاسیون افغا نستان وهم در جامعه بین المللی تبادل نظر و مساعی در جریا ن است تا یک راه حل قابل قبول پیدا شود. در پهلوی مسایل دور دوم انتخابات، تشکیل حکومت ائتلافی، حکومت مشارکت ملی،حکومت وحدت ملی، دعوت لویه جرگه و تشکیل یک اداره موقت و تدویر یک کنفرانس بین المللی در کابل همچنان بحث روی میز است. حزب متحد ملی افغا نستان با ارایه مفکوره هایی مشخص از هر طرحی که مشروعیت نظام، استمرا ر اصلاحات دموکراتیک، استقرار قانونیت وثبات در کشور وریشه کن ساختن فساد در اداره دولت را تضمین کند، حمایت خواهد کرد."

محترم علومی در ختم صحبت شان در پاسخ به پرسش یکی از اشتراک کنندگان اجلاس در باره بروز خشونت ها در پی تقلبات انتخاباتی گفتند:

حزب متحد ملی افغانستان  در حا لیکه اعتراض و داد خواهی  مطابق قانون اساسی کشور را حق مسلم هر تبعه افغانستان میداند، با توجه به اصول برنا موی خویش مبنی بر رعایت قوانین نافذ مخالف هرگونه اقدامات  جهت مختل سا ختن نظم وامنیت عامه و برهم زدن ثبات میباشد. ما به اعضای حزب خود دستور داده ایم که در راه اندازی اعتراضا ت احتما لی و داد خواهی، مطا لبات قانون اساسی و سایر قوانین مرعی الاجرا در کشور را کاملا در نظر داشته باشند. موضع رسمی جبهه ملی هم همین طور است.

محترم علومی در پاسخ به این سوال که چرا حزب متحد ملی کا ندید مستقل معرفی نکرد و یا از کاندیداتوری داکتر حبیب منگل حمایت ننمود چنین توضیحات ارایه نمود:

" در آستانه انتخابات تعداد زیادی از اعضای حزب, متحدین ما ونمایندگان مردم از ما خواستند تا کاندید خودرا معرفی کنیم. ما این مسئله را در سا زمان های خویش از جمله در شورای اروپایی بررسی کردیم  وبه این فیصله رسیدیم که به دلایل معین از جمله عدم انسجام ونبود وحدت عمل بین نیروهای مترقی، جو نا مساعد سیاسی ونظامی، سو ظن ناشی از سمپتوم جنگ سرد در منا سبات با نیرو های طر فدار ترقی وعدالت اجتماعی از جا نب باز یگران صحنه سیاسی افغانستان ومشکلات دیگر از معرفی کاندید مستقل صرفنظر شود. درست بنا بر همان دلایل که کاندید خود را پیشکش نکردیم از کاندید سازمان های مماثل خود نیز حمایت ننمودیم . میدانستیم که کسب قدرت از جانب ما در وضعیت موجود دشوار وحفظ ان  به فرض پیروزی دشوار تر از آنست. ما در تکاپوی شهرت نه بلکه درپی تحقق اهداف مان هستیم.  شما اطلاع دارید که تعدادی زیادی از اشخاص منسوب به نیرو های مترقی  در فهرست کاندیدان قرار داشتند.

به هر حال ما تر جیح دادیم تا از برنامه که شانس بیشتر موفقیت داشته باشد پشتیبانی نماییم واز این طریق به تحقق برخی از اهداف بر ناموی خود نایل شویم. به شما معلوم است که دیدگا ها وخواست های حزب متحد ملی در برنامه جبهه ملی و پلات فورم کاندید مورد حمایت ما به وضاحت انعکاس یافته است. طبق تفاهمات در صورت پیروزی کاندید مورد نظر ما، در طرز رهبری وپیشبرد امور دولتی با سهم فعال حزب متحد ملی افغانستان تغییرات اسا سی وارد خواهد شد."

محترم علومی در باره وحدت نیرو های مترقی بخصوص پروسه وحدت بین نهضت فراگیر دموکراسی وترقی افغانستا ن که موقتا معطل شده بود تصریح کردند که:

" وحدت عمل و وحدت سازمانی با سایر نیروهای ملی، مترقی و دموکرات کشور بخصوص  با نهصت فراگیر دموکراسی و ترقی افغانستان یکی از اولویت های کاری ما میباشد. وحدت با نیروها مماثل تاکیتک نه بلکه شامل اهداف استراتیژیک ماست. ما غرض انسجام خانوادۀ خویش از هر امکان اصولی و پرنسیبی استفاده خواهیم نمود .

امید وار هستم  که پروسه وحدت سازمانی با نهضت فراگیر که نسبت روند انتخابات معطل قرار داده شده بود، هرچه زودتر از سر گرفته شود. من به کمیسیون مرکزی پروسه وحدت حزب متحد ملی افغانستان وظیفه سپردم تا  با کمیسیون نهضت فراگیر در تماس شود. شورای اروپائی حزب متحد ملی نیز وظیفه دارد ومیتواند در تفاهم با شورای اروپائی نهضت فراگیر دموکراسی وترقی افغانستان مطابق توافقات قبلی رهبری هردو سازمان سیاسی اقدامات لازم بعمل آورد.

رفقای عزیز، تجربه یکبار دیگر نشان داد که  هیچ یک از جریان های سیاسی جدا شده از پیکر حزب دموکراتیک خلق افغانستان ( حزب وطن ) به تنهائی نمیتوانند موفقانه از آزمون زمان بدرآیند. موفقیت ما فقط در اتحاد و وحدت ما نهفته است ."

کار اجلاس حوالی ساعت یازده شب در فضای مملو از صمیمیت، اعتماد و وحدت نظر خاتمه یافت.