عا شورا و رویارویی دو دیدگاه متفاوت

در این­جا لازم است تا روشن گردد که دیدگاه و تحلیل­های سنتی از حادثه­ی عاشورا، همیشه تلاش نموده به­شیوه­ی سلبی با بدگویی و نیز مطرح کردن ویژگی­های فردی یزید، به حسین و قیام او حقانیت ببخشند. در این­گونه برخورد نه جایی برای ویژگی­، اندیشه و منش حسین وجود دارد و نه مقایسه بین اعتقاد و روش یزید با حسین. زمانی لنگش چنین روش تحلیلی بروز می­نماید که در فقدان خصوصیت­های فردی مانند زن­بارگی، شراب­خواری و...، این حسین و حرکت اوست که زیر سوال می­رود. چراکه در این صورت ما از حسین آگاهی و شناخت لازم را نداریم تا به­مقایسه­ی این دو جریان فکری ـ عملی بپردازیم. یا مثلاً اگر با حاکم خودکامه­ای مواجه گردیم که شراب­خوار و زن­باره نباشد، مشروعیت مبارزات­ مبارزات دموکراتیک مردم و پیش­تازان مترقی اتوماتیک­کان از دست خواهد رفت!! به­همین دلیل تلاش می­شود تا نخست و به­طور مختصر به تفاوت دیدگاه حسین بن علی و یزید بن معاویه پرداخته شود.

یزید با رسیدن به­خلافت، در اولین اقدام تلاش نمود تا رأی گرفتن از مردم و سران اپوزسیون را با زور و تهدید به­اجرا گذارد. چنین اجباری بیان­گر دیدگاه او مبنی بر رعیت بی­اختیار بودن شهروندان می­باشد. به­کار گماشتن چهره­هایی خشن و سفاک چون ابن زیاد بر ولایت­های مختلف روش حکومتی یزید را روشن ساخت و نشان داد که وی تصمیم دارد تا با زور و فشار و سبوعیت و کشتار بر مردم حکومت نماید. وقتی هم قاضی شریح را با پول و تهدید وادار ساخت تا بر علیه حسین بن علی فتوا دهد (چیزی­که در کشور ما نیز همیشه رایج بوده است) و او را خارجی و محارب با خدا اعلام نماید، آشکار گشت که یزید چهره­ای ماکیاولیست و مکاری است که برای بقای حکومتش از ­هر ابزاری (حتا غیر مشروع) استفاده می­نماید. در مقابل، حسین بن علی طی وصیت­نامه­ای که در مدینه به برادرش محمد حنفیه سپرد، موضع خود را در مقابل مخالفینش عنوان می­سازد. وی در این مورد می­گوید، «... و آن کس که مرا می­پذیرد، پس خداوند در حق اولی­تر است، و کسی که مرا نمی­پذیرد (بیعت نمی­کند)، صبر می­کنم تا خداوند بین من و آن قوم داوری نماید، چه او بهترین داوران است...». دیده می­شود که منش حسین همان روش مدارا و مسامحه­ای است که علی بر مبنای آن با مخالفین برخورد می­نمود و برای به­دست آوردن رأی و بیعت­ 25 سال صبر و پای­داری می­نماید. محمد پیامبر رحمت و رهایی نیز چنان بود و علی­رغم تمام زجرهایی که از سوی مخالفین در مکه دیده و ستم­هایی که بر وی و مسلمانان شده بود، پس از فتح مکه و اوج اقتدارش، همه را یک­جا و یک­باره می­بخشد و به­کسی اجازه نمی­دهد تا با مخالفان دیروزین برخوردی انتقام­جویانه داشته باشد. درست با تبعیت از این روش­هاست که حسین تعبیر بدی هم در مورد کسانی که با وی بیعت ننموده­اند، به­کار نمی­برد و حتا در روز عاشورا و در گرماگرم جنگ، سپاه مقابل را به داشتن منشی آزاد سفارش می­نماید.